Ձ Օ Ն Ե Ր Գ
Այս հրատարակութիւնը կը նուիրեմ
95 տարեկան ժիր և համեստափայլ
ՏԻԿԻՆ ԱՐՄԻՆԷ ԻՅՆԷՃԱՆԻ
որ
Մշտաջանօրէն կը կատարէ ստուգումները
Կանթեղալոյս հրատարակութեան:
Աստուած աւելիոՙվ վարձատրէ այս խոնարհ
և
Կամաւոր գործակցութիւնը և պահէ զինք
Առողջ և հեռու փորձանքներէ:
ԱՍՏՈՒԱԾ ՀՈԳԻ Է, ԼՈՅՍ Է, ՍԷՐ Է
Յով. Դ.24, Ա. Յով. Ա.1, Ա. Յով. Դ.8, 16
Անբաւելի և Անպարփակ, Ամենատես և Ամէնուրէք Տէրը՚ Աստուած Իՙնքն է: Պատմութեան սկիզբէն ի վեր, մարդ արարած եղած է աստուածապաշտ: Անաստուածութիւնը atheism սկսաւ 18-րդ Դարէն յետոյ: Հեթանոս կամ վայրենի կոչուած բոլոր մարդկային քաղաքակրթութիւնները հիմնուած են աստուածպաշտութեան՚ բնականօրէն անբացատրելի զօրութեան մը վրայ:
Աստուած, գերբնական և գերզգայական, ենթակայ չէ սահմանումի, բանական կամ զգայական ճանաչման, այլ Յայտնութիւնն է Իր Յիսուս Որդւոյն մարմնացեաՙլ Մարդեղութեամբ միայն:
Գտնել զԱստուած վերջնականապէս ու ամբողջապէս անհնարին է, իսկ չփնտռելը՚ կործանարար: Մարդկութիւնը աւելի շատ պէտք ունի Աստուծոյ, քան երկիրն ու միւս մոլորակները՚ Արեւին: Իմացականութիւնն ու կամքը մարդկային հոգւոյն վրայ կը նշմարեն լոՙյսը հզօր Էակի մը, որ կ՛իրագործէ մարդոց մէջ ճշմարիտը, բարին, օրինականը բացարձակ և անհուն կերպով, անիկա Աստուած է: Աստուած Բարեհաճ է չարերուն և ապերախտներուն հանդէպ: «Գթաՙծ եղէք, ինչպէս որ ձեր Հայրը գթած է» ըսաւ Յիսուս:--Ղուկ. Զ.35:
Սկզբնական շրջանին կրօնքի մէջ ընդունուած են բազմաթիւ աստուածներ որոնցմէ մէկը համարուած էր գերագոյն աստուած: Յոյներու մօտ՚ Զեւսը, իսկ Հայերու մօտ՚ Արամազդը: Նախնական մարդուն համար, Աստուած մարդակերպ Էակ մըն էր, յետոյ Ան դարձաւ Հոգի, անհուն Զօրութիւն և ի վերջոյ բարեգութ Ողորմութիւն և Սէր՚ Յիսուս Որդւոյն յայտնութեամբ:
Ըստ Եզնիկ Կողբացիի, միակ և իրական էութիւնը Աստուած է, մշտնջենական, ոչինչով պայմանաւորուած, բայց ամէն ինչի պատճառ հանդիսացող Էակը: Իդէալիստական փիլիսոփայութեան ըմբռնումով՚ մշտնջենաւոր է Իր տիեզերական զօրութիւնը, Իՙնքն է նախապատճառը և նախասկիզբը ամէն բանի:
Եգիպտացիք կը պաշտէին արեգակը՚ Օզիրիս անունով որպէս աստուած: Պարսիկներու համար Որմիզդը բարի արարածներու աստուածն էր, իսկ Ահրիմանը չարերու: Հեփեստոսը յունաց դիցաբանութեան մէջ ճարտարարուեստի աստուածն էր, Աթենասը իմաստութեան աստուածուհին: Յունաց դիցաբանութեան մէջ, Զեւսը երկնքի և երկրի աստուածն էր, Պոսիդոնը Ծովու, Պլուտոնը ստորերկրեայ աշխարհի:
Միաստուածեան կրօններու մէջ, ան ճանչցուած էր որպէս գերագոյն Էակը, որ ստեղծած է երկինքն ու երկիրը և ամէն ինչ որ կայ, և կը խնամէ զանոնք: Եբրայեցիք Եհովա կը կոչէին Զայն, Իսլամները՚ Ալլահ, Քրիստոնեաները՚ Հաՙյր Երկնաւոր: Այժմ անուանական քրիստոնեաները ուրանալով իրենց Աստուածը կ՛երկրպագեն դրամը, հեշտանքը և փառամոլութիւնը, ու կ՛ըսեն. «Բնութիՙւն, դոՙւն ես մեր աստուածը միայն քեզի կը հնազանդինք...»:
Պօղոս Առաքեալ ներշնչման ու հոգեկան յափշտակութեան մը պահուն կ՛ըսէ.
«Օ՜, ի՜նչ խորունկ են Աստուծոյ առատ ողորմութիւնը, իմաստութիւնն ու գիտութիւնը: Որքա՜ն անքննելի են անոր վճիռները, և անզննելի են անոր ճամբաները: Եւ իրապէս, "Ո՞վ կրցաւ երբեք Տիրոջ միտքը կարդալ, Կամ ո՜վ երբեք խորհուրդ տուաւ անոր. որ փոխարէնը առնելիք ըլլայ անկէ»: Որովհետեւ ամէն ինչ իրմէ է, իրմով և իրեն համար գոյութիւն ունի: Յաւէտ փա՜ռք Իրեն: Ամէն»--Հռոմ. ԺԱ.33-36:
Աստուած մէկ է իր իսկութեամբ և բնութեամբ և բազում Իր յատկանիշներով և հանգամանքներով: Աստուած գիտականօրէն ապացուցանելի չէ, որովհետեւ վերանցական է transcendent. Աստուած տարրեղէն կերպարանք չընդունիր և մարմնիՙ աչքի տեսողութեան չի ենթարկուիր: Ոչ միայն ձեռքով չի շօշափուիր, այլ մտքով ալ չվերլուծուիր, իսկ եթէ Ինք կամենայ կը ճանչցուի Իր արժանաւոր հաւատացեալներէն: Աստուածորդի Յիսուս, սապէս յայտնաբանած է Հաՙյրը, ըսելով.
«Ամէն ինչ տրուեցաւ ինծի իմ Հօրմէս. և ոչ ոք կը
ճանչնայ Որդին, եթէ ոչ՚ Հայրը. և ոչ ոք կը ճանչնայ
Հայրը, եթէ ոչ՚ Որդին, և ան՚ որուն ուզէ յայտնել Որդին»
Մատ. ԺԱ.25-27:
Գոյացութիւններու իսկութիւնը անխուզարկելի: Նիւթ ըսուած բանին իսկութիւնը անխորաչափելի է: Տիեզերքի իրականութեանց իսկութիւնը հասկնալու համար, երբ չափէն աւելի մօտենանք, մայր բնութիւնը կ՛արգիլէ:
1. Երեւոյթները որոշ հեռաւորութենէ մը դիտելու ենք:
2. Քանի ստեղծագործութեան ստեղնաշարին վրայ բարձրանանք, գործօն սկզբունքն ու տիրապետող երեւոյթը հետզհետէ որպէս լոՙյս կ՛երեւի:
Սրբութիւնը ոՙչ թէ Աստուծոյ ստորոգելիներէն մին պարտ է ճանչնալ, այլ՚ խորագոՙյն իսկութիւնն է Աստուծոյ: Հայ Պատարագամատոյցը կը սկսի.
«Խորհուրդ Խորին, անհաս անսկիզբ»:
Ոհ, ի՞նչ հիասքանչ Արարիչ է Աստուած:
1. Տիեզերք մը ուր 100 միլիար ծիր կաթիններ (galaxy), որոնց իւրաքանչիւրը կը պարունակէ աւելի քան 100 միլիար աստղ, որոնք կը յայտնացուցանեն ստեղծագործ զօրութիւնը անճառելի Արարիչին:
2. Մարդկային ուղեղը 3.3 lb. կշռող հիւսուածքի զանգուած մը